Jaarbericht 2025
In beweging met, voor en in de regio: samenwerken in zorg en welzijn
In beweging met, voor en in de regio: samenwerken in zorg en welzijn
Voorwoord
De maatschappij is volop in beweging: demografische ontwikkelingen, veranderende verwachtingen van inwoners, toenemende schaarste aan professionals en politieke verschuivingen laten zich steeds duidelijker voelen in zorg en welzijn. Deze ontwikkelingen vinden ook hun weg naar landelijke zorg- en welzijnsakkoorden. Inzet op regionale samenwerking – over domeinen heen – wordt daarin gelukkig voortgezet. Dat is goed nieuws. Wat we met elkaar vooral níet willen, is telkens weer nieuwe kaders. Minder hertekenen. Meer uitvoeren. Dat is wat regio’s nodig hebben om daadwerkelijk stappen te zetten. We merken bij gesprekken in de regio dat men steeds vaker terug gaat naar de kern: wat is er nu écht nodig voor inwoners én voor professionals? Dáár ontstaat energie en beweging.
In deze dynamiek vervult Proscoop een verbindende en ondersteunende rol. In ons werkgebied zien we veel ambitie en betrokkenheid. Partners willen vooruit, samen werken aan betere zorg en dienstverlening voor inwoners en aan een werkbare praktijk voor professionals. Wij helpen hen om die ambities om te zetten in concrete acties. Dat doen we door samenwerking te stimuleren, innovatie te begeleiden en partijen rond gezamenlijke opgaven bij elkaar te brengen. Of het nu gaat om het versterken van wijkgerichte samenwerking, of om het bijdragen aan regionale afspraken; Proscoop staat naast de professionals in de regio en helpt om ambitieuze doelen te vertalen naar haalbare plannen.
In dit jaarbericht laten we zien hoe we hier het afgelopen jaar concreet invulling aan hebben gegeven. Zo groeit in Apeldoorn en Zutphen via de leefstijlloketten een netwerk waarin professionals inwoners helpen bij het versterken van hun gezondheid. In Drenthe werken zorgverleners intensiever samen aan veilige medicatieoverdracht. In Flevoland vinden het sociaal en medisch domein elkaar steeds vaker binnen WEL in Flevoland. In IJssel-Vecht krijgt het verkennende gesprek meer diepgang, waardoor inwoners sneller passende ondersteuning ontvangen. In Midden-IJssel zetten partners belangrijke stappen binnen ketenaanpakken die alleen door samenwerking mogelijk zijn. In Centraal Gelderland wordt in kwetsbare wijken én via het Arnhems Achterstandsfonds gewerkt aan oplossingen dichtbij de leefwereld van inwoners. En in de Achterhoek werken partners aan een transformatieplan mentale gezondheid dat voortbouwt op wat al goed gaat en ruimte maakt voor vernieuwing.
Deze voorbeelden laten zien dat 2025 niet alleen het jaar was van plannen, gesprekken en kaders, zoals het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA), maar vooral van beweging. Van samen verder komen. Soms in kleine stappen, soms in grote. En altijd samen met onze partners in de regio.
In 2026 bouwen we hier samen op voort. Met daadkracht, met energie en met oog voor wat het beste werkt in de regio.
Geeske van Asperen, directeur/bestuurder Proscoop
Versterking Eerstelijnszorg (VEL) in 2025
Wat was het startpunt en waar staan we nu?
Begin 2025 werd de uitvoeringsubsidie voor VEL toegekend aan de regio’s. Hierdoor konden de regio’s verder aan de slag met de plannen en activiteiten die vanuit de voorbereidingssubsidie in gang gezet waren. De middelen waren er, maar waar te beginnen? Dat was de vraag uit de regio’s. Daarom hebben we de vijf hoofdtaken van het Regionaal eerstelijns samenwerkingsverband (RESV), met bijbehorende subtaken, uitgewerkt en gevisualiseerd. Dit in de vorm van praatplaten en film, gedeeld met regionale en landelijke partijen (inclusief ROS-netwerk) om het gesprek te concretiseren.
De vijf hoofdtaken vormen samen de route richting toegankelijke eerstelijnszorg voor de inwoners in de regio. Niet alles vraagt om iets nieuws, er wordt juist gekeken hoe we de bestaande samenwerkingen hierop aan kunnen laten sluiten, wat er ontbreekt en waar iets nieuws opgezet moet worden. Naast de vijf hoofdtaken van het RESV werken we aan het inrichten van de Hechte Wijkverbanden.
Elke regio zit anders in elkaar. De vraagstukken zijn, in grote lijn, hetzelfde. Vanuit Proscoop blijven we in onze regio’s betrokken bij de uitvoering van VEL. Altijd afgestemd op de regionale behoefte en altijd maatwerk. Hieronder een aantal stappen die gezet zijn voor het inrichten van het RESV in de verschillende regio’s.
Hoofdtaak 1: Mandatering en vertegenwoordiging
Deze taak heeft met afstand de meeste aandacht gekregen in 2025. Aan de ene kant door de noodzaak, maar aan de andere kant ook door de groeiende behoefte om de regionale samenwerking beter vorm te geven. Een slagvaardige eerstelijn vraagt om een hoge organisatiegraad, waarbij de regio’s werken volgens het principe: zo laagdrempelig waar kan, zo formeel waar nodig.
- In Apeldoorn-Zutphen is vooruitlopend op het RESV een stuurgroep gevormd waarin alle disciplines zijn vertegenwoordigd. Hiermee werkt de regio toe naar een formeel samenwerkingsverband waarin afspraken worden vastgelegd in een overeenkomst. Daarnaast is ingezet op het versterken van de monodisciplinaire organisatiegraad, zodat elke discipline straks goed kan participeren in de hechte wijkverbanden en het RESV. Wij begeleiden dit proces als projectleider.
- Drenthe heeft eerst ingezet op de verbetering van de monodisciplinaire organisatiegraad van eerstelijnsberoepsgroepen. Zo hebben we verschillende eerstelijns beroepsgroepen geïnformeerd en waar gewenst, begeleid bij hun monodisciplinaire organisatie. Zodat eerstelijns professionals vertegenwoordigd en gemandateerd aan regionale tafels kunnen deelnemen.
- Zwolle ziet deze taak als een groeiproces, waarin begin 2025 een groep afgevaardigde eerstelijnspartijen bouwt aan een sterkere verbinding met de achterban, waarin mooie stappen zijn gemaakt om de betrokkenheid en draagvlak van de achterban te versterken. Tegelijkertijd is ondersteuning geboden aan disciplines die nog niet aan tafel zitten, om ook hen op weg te helpen richting een sterkere organisatiegraad.
Hoofdtaak 2: Regionaal organiseren van capaciteit en toegankelijkheid
Over het algemeen is er overeenstemming over wat er te doen staat. In de ouderenzorg moeten we op taakniveau effectiever samenwerken om de zorgvraag aan te kunnen. En we moeten slimmer gebruik maken van de mogelijkheden van het sociaal domein. Regio’s werkten in 2025 aan het in kaart brengen van wijknetwerken en het verkennen van de wensen voor het RESV. Hierbij gaat het ook om de samenhang tussen het RESV-plan en de IZA-regioplannen.
- Flevoland werkte aan samenhang en overzicht tussen de verschillende subregio’s en hun eigen initiatieven. Wij hebben de rol als coördinator vanuit het Netwerkbureau van Zorgzaam Flevoland op ons genomen waarbij we kansen zichtbaar maken en partners aan elkaar verbinden. We zorgen ervoor dat Zorgzaam Flevoland en VELF elkaar aanvullen en versterken in het aanpakken van de regionale knelpunten.
- Drenthe ziet vanuit versterking eerstelijn het belang van een goede verbinding met de Integraal Zorg Akkoord (IZA) samenwerking Gezonde Marke. Daar wordt voor een belangrijk deel aan dezelfde doelen gewerkt. We helpen de verbinding op duurzame wijze vorm te geven.
- Zwolle ziet dit als de overstijgende doelstelling van het RESV, waarbij door de andere hoofdtaken in te richten het mogelijk wordt om ook een bijdrage te leveren aan de capaciteit en toegankelijkheid. In 2025 lag de focus op het inrichten van de andere randvoorwaardelijke hoofdtaken. Intussen wordt wel in hechte wijkverbanden gewerkt aan het slimmer organiseren en daarin een bijdrage aan de capaciteit en toegankelijkheid te leveren.
Hoofdtaak 3: Zorginhoudelijke afspraken over specifieke patiëntgroepen
Op dit moment richt de RESV-vorming zich voornamelijk op algehele coördinatie. Er wordt gewerkt aan het neerzetten van een nieuwe structuur of we sluiten aan bij een bestaande structuur. Dit als basis om in de toekomst zorginhoudelijke afspraken te maken. Een aantal regio’s is al gestart om inhoudelijke thema’s onder het RESV te plaatsen.
Voor kwetsbare groepen is multidisciplinaire zorg nodig die uitgaat van de mogelijkheden van de inwoner.
- Achterhoek en Apeldoorn-Zutphen wilden inzicht in kwetsbare punten in zorgtrajecten. Wij helpen met de uitvoering van domeinoverstijgende inwonersreizen om zo de zorg vanuit het perspectief van de inwoner te verbeteren. Ook is er experimenteerruimte beschikbaar voor kleinschalige initiatieven vanuit de doelen van VEL.
- Zwolle ziet het maken van zorginhoudelijke afspraken als een belangrijke doelstelling van het RESV. Om te zorgen dat afspraken echt gedragen worden door de achterban en ook worden nageleefd, is er voor gekozen om eerst de verbinding tussen de partijen in het RESV en hun achterban te versterken, waarmee we denken in de toekomst breed gedragen afspraken te kunnen maken.
- Midden-IJssel werkte aan de RESV-structuur met als uitgangspunt vertegenwoordiging van elke discipline aan tafel en een communicatielijn richting de eigen achterban. Er is gekeken welke thema’s Salland United borgt en wat het RESV aanvullend daarop brengt. Om professionals in het RESV te positioneren wordt een expertisetafel onderdeel van het RESV.
Hoofdtaak 4: Ondersteunen van Hechte wijkverbanden (HWV)
Hier zit voor iedereen in zorg en welzijn de meeste energie. Omdat deze hoofdtaak het meest concreet en haalbaar is. Het belang voor de inwoner is zichtbaar en in alle samenwerkingen is er veel motivatie om de hechte wijkverbanden verder te versterken. Zorg en ondersteuning dicht bij de inwoner vraagt bovendien om een sterke verbinding tussen het medisch en sociaal domein binnen de lokale context.
- Door de sterke bestuurlijke en operationele basis van Vitaal Vechtdal konden we snel doorbouwen op de domeinoverstijgende samenwerking die er al in de wijk is. Dat maakte het mogelijk om de bestaande hechte wijkverbanden verder te versterken en tegelijk gemakkelijk de verbinding te leggen met de eigen initiatieven van de aangesloten gemeenten.
- In Drenthe is al sinds lange tijd domeinoverstijgende samenwerking rondom de huisartsenpraktijken gericht op kwetsbare ouderen georganiseerd. De samenwerking binnen de kernteams vormt de basis voor de domeinoverstijgende samenwerking binnen de hechte wijkverbanden.
- Zwolle zet in 2025 vooral in op de ondersteuning van de bestaande wijksamenwerkingen. Met alle wijken is contact gelegd met de diverse samenwerkingen die er zijn. Soms wordt al breed samengewerkt, soms rond één thema en vaak blijkt dat er meerdere netwerken naast elkaar zijn die elkaar niet kennen. Het verbinden van wat er als is, is op veel plekken een hele effectieve eerste stap. Op plekken waar beperkt wordt samengewerkt wordt een startbijeenkomst georganiseerd.
- Midden-IJssel ging aan de slag met een wijkindeling, met als uitgangspunt aansluiten bij bestaande samenwerkingen, welke leidde tot 14 wijkverbanden. Op basis daarvan zijn we gestart in drie pilotwijken. Het gaat om Colmschate‑Vijfhoek, Twello‑Nijbroek (incl. Wilp) en Diepenveen‑Schalkhaar. In deze wijken hielden we startbijeenkomsten over de opdracht rondom HWV en de overkoepelende thema’s.
Hoofdtaak 5: Faciliteren en ondersteunen van alle eerstelijnszorgaanbieders
Om ambities te realiseren, heb je naast het primaire proces ook ondersteuning nodig die bijdraagt aan de oplossing van gezamenlijke vraagstukken en innovaties om de werkdruk te verlagen. Hier werken en denken we aan mee, ook over de borging in de toekomst.
- Centraal Gelderland zocht meer inzicht in de onderlinge samenwerking om professionaliseringsslagen te maken. De Samenwerking.app droeg daar op een bescheiden manier aan bij. De belangrijkste beweging was echter de versterking van de paramedische disciplines: het monodisciplinair verenigen van paramedici als basis voor toekomstige paramedische platforms die aansluiten bij de hechte wijkverbanden en het RESV.
- De Achterhoek had ruimte voor professionele ideeën nodig die buiten reguliere financiering vielen. Wij werkten met partners aan een Experimenteerruimte waarin professionals met geld en begeleiding kleinschalige innovaties kunnen realiseren.
- In Drenthe werd de toekomstige rol van het RESV in ondersteuning en facilitering te verduidelijkt. Wij hielpen daarbij door werksessies te initiëren, waarbij we met professionals de mogelijke rol van een RESV verkenden en verder vormgaven.
- Zwolle heeft vooral de hechte wijkverbanden ondersteund in hun samenwerking, met name door aanjagers te vinden, te ondersteunen en met andere aanjagers te verbinden. Op termijn worden ook kansen gezien om de professionals breder te ondersteunen, bijvoorbeeld rond de inzet van één communicatiemiddel.
Vooruitblik 2026
De totstandkoming van de RESV-plannen staat centraal in de eerste helft van 2026. Deze moeten voor 15 juli 2026 ingediend worden bij de zorgverzekeraar. Parallel daaraan, bouwen wij verder aan Versterking Eerstelijn met pilots Hechte Wijkverbanden en versterking monodisciplinaire organisatiegraad zoals bij paramedie. Daarna komen we in de volgende fase: de uitvoeringsfase. We kijken ernaar uit om dit samen met onze partners verder vorm te geven en uit te voeren.
Leefstijlloketten
Wie bij het Leefstijlloket binnenstapt, komt niet voor een standaardadvies. In Apeldoorn en Zutphen is het loket een plek waar inwoners hun verhaal kunnen doen over gezondheid, beweging, voeding en welzijn. Dat persoonlijke gesprek vormt het vertrekpunt voor passende hulp. Juist die combinatie van aandacht, maatwerk en samenwerking maakt het Leefstijlloket tot een waardevolle schakel in de regio.
Samen bouwen aan gezonder leven
Proscoop is betrokken bij de ontwikkeling van de Leefstijlloketten in Apeldoorn, Zutphen en de Achterhoek. Adviseurs Ingrid Hollander (in de regio Apeldoorn en Zutphen) en Annemiek Visser (in de regio Achterhoek) begeleiden onderdelen van het proces en brengen partijen uit zorg, welzijn, sport en gemeenten bij elkaar. Het Leefstijlloket laat zien wat er ontstaat wanneer professionals elkaar weten te vinden rond één gezamenlijk doel: inwoners helpen om duurzaam gezonder te leven.
Van idee naar impact in Apeldoorn en Zutphen
In oktober 2024 ging het Leefstijlloket Apeldoorn van start. In 2025 werd zichtbaar wat deze aanpak in de praktijk betekent. In één jaar tijd meldden 210 inwoners zich aan via huisartsen, praktijkondersteuners en het ziekenhuis. De eerste resultaten na zes tot acht maanden laten zien dat de aanpak werkt. Deelnemers scoren beter op verschillende factoren van kwaliteit van leven zoals slaap, gezonder eten, ervaren energie en voelen zich mentaal sterker. Stress en eenzaamheid nemen af, terwijl zingeving en steun toenemen.
“Mede door deze positieve ervaringen is in 2025 ook in Zutphen een Leefstijlloket gestart. Daarmee is het concept verder ontwikkeld, zodat het ook in Zutphen past. Meer inwoners kunnen laagdrempelige hulp krijgen wanneer nodig,” vertelt Ingrid. Dit jaar wordt zowel in Apeldoorn als Zutphen verkend hoe het leefstijlloket duurzaam geborgd kan worden in de de regio. Proscoop speelt een rol in het begeleiden van het proces en het samenbrengen van partners om het loket te professionaliseren en duurzaam in te richten voor de toekomst.
Persoonlijke aandacht, gedragen door samenwerking
Wat in Apeldoorn en Zutphen duidelijk naar voren komt, is dat de impact van het Leefstijlloket niet los te zien is van de samenwerking eromheen. Ingrid: “Doordat professionals elkaar kennen en op het juiste moment weten te vinden, kunnen inwoners gericht worden doorverwezen naar lokaal aanbod zoals bijvoorbeeld de beweegmakelaar, een diëtist, sociaal domein, of Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI).”
Samen verder kijken
Het Leefstijlloket Apeldoorn is een samenwerking tussen Sportservice Apeldoorn, gemeente Apeldoorn, Gelre Ziekenhuizen, HOOG en diverse zorg- en welzijnspartners. In Zutphen zijn de gemeente Zutphen, Actief Zutphen, Gelre ziekenhuizen, HOOG en Perspectief betrokken. Het loket is bewust zo ingericht, op toegankelijke locaties en op afspraak, dat het eenvoudig is om er naar toe te gaan. Die gezamenlijke inzet maakt het Leefstijlloket tot meer dan een loket: het is een voorbeeld van hoe samenwerking in de regio vorm kan krijgen.
Verbinden wat er al is
Ook in de Achterhoek werd gewerkt aan een verkenning van de haalbaarheid van leefstijlloketten voor de regio. Hier noemen we het Gezond Leven Punten. In opdracht van de Uitvoeringscoalitie Gezond Leven en Preventie begeleidde Proscoop gesprekken tussen huisartsenorganisaties, ziekenhuizen, gemeenten, GGD, paramedici, zorgverzekeraars en bestaande initiatieven zoals de regionale beweegmakelaar, GLI, valpreventie en Welzijn op Recept. De ideeën worden nu subregionaal verder vormgegeven en wordt er gewerkt aan de eerste implementaties van de Gezond Leven Punten op verschillende plekken in de regio. Proscoop zorgt voor de regionale samenhang, kennisuitwisseling, monitoring en stimuleert het gesprek over borging.
Annemiek: “De insteek was helder: geen nieuw initiatief toevoegen, maar onderzoeken hoe bestaande activiteiten elkaar kunnen versterken. In brainstormsessies is samen verkend voor welke doelgroepen een Gezond Leven Punt meerwaarde kan hebben en hoe de samenwerking slimmer en effectiever kan worden ingericht.”
Lancering Regionale Afspraken Medicatieoverdracht Drenthe
Onvolledige of verouderde medicatiegegevens leiden tot risico’s voor patiënten en extra werk voor professionals. Daarom is het belangrijk dat artsen, apothekers en andere zorgverleners altijd de juiste informatie hebben. In Drenthe hebben we een belangrijke stap gezet door eenduidige samenwerkingsafspraken vast te leggen tussen ziekenhuizen en zorgaanbieders.
Provinciale werkgroep
Betere samenwerking
Het document volgt de route van de patiënt, voor, tijdens en na ziekenhuisopname en bij ziekenhuisverplaatste zorg. Het geeft aan wat er geregeld moet worden, op welke manier, tussen welke disciplines, met daarbij voorbeelden hoe het praktisch zou kunnen. Met als doel: meer eenduidigheid in verantwoordelijkheden tussen voorschrijvers, verstrekkers en toedieners. Dit draagt bij aan minder nawerk, betere samenwerking en duurzamere zorg.
Proscoop heeft het traject begeleid in de rol van onafhankelijke procesbegeleider en verbinder in de regio. Adviseurs van Proscoop begeleidden de werkgroep bij het structureren van de inhoud, het faciliteren van de samenwerking en het bewaken van de voortgang. Dankzij hun inzet konden de betrokken zorgprofessionals gezamenlijk komen tot gedragen en werkbare afspraken.
Jos Lüers, voorzitter van de Drentse Apothekers Coöperatie: “De Drentse Apothekers Coöperatie is kartrekker van het project Regionaal protocol medicatieoverdracht Drenthe. Onder begeleiding van Proscoop is in 2025 een document gepubliceerd waarin werkafspraken, taken en verantwoordelijkheden staan beschreven bij overdrachtssituaties. Doel van het protocol is het voorkómen van fouten bij overdracht van medicatiegegevens en het vergroten van de patiëntveiligheid. In 2026 ligt de focus van het project op implementatie van het protocol.”
WEL in Flevoland: zes jaar inspireren, verbinden en versterken
Kwaliteit van leven. Veerkracht. Eigen regie. Meedoen in de samenleving. Mentaal welbevinden. Zomaar enkele begrippen die nauw verbonden zijn met Positieve Gezondheid. Gezondheid is tenslotte meer dan ‘niet ziek zijn’. Ook in Flevoland kreeg dit gedachtegoed de afgelopen jaren stevig vorm. Binnen WEL in Flevoland werkten verschillende partijen samen aan een brede kijk op gezondheid: van zorg tot welzijn, van onderwijs tot gemeenten.
Een breder perspectief
Het gedachtegoed Positieve Gezondheid kijkt naar gezondheid vanuit een breed perspectief: niet alleen naar ziekte, maar naar wat mensen nodig hebben om zich veerkrachtig te voelen. WEL in Flevoland speelde hierin een belangrijke rol door steeds te focussen op wat er voor de inwoner werkelijk toe doet. Want uiteindelijk gaat het om hún leven en hún veerkracht.
“Het valt mij op dat in Flevoland allerlei organisaties meer willen weten over Positieve Gezondheid en hiermee aan de slag willen. Dat is echt in beweging gezet in Flevoland. Dat vind ik heel mooi. Het interdisciplinaire is de basis om het weer verder te brengen.”
Betrokkenheid van Proscoop
Het programmabureau van WEL werd gevormd door een gezamenlijk team van GGD Flevoland, Flever en Proscoop. Proscoop was vanaf het begin tot het einde betrokken in het programmabureau, met een adviserende rol in uitvoering, monitoring en borging.
Afsluitend WEL event
Inmiddels is het programma afgesloten op een geslaagd WEL-event. Karlijn de Vries: “We kijken terug op een inspirerende middag vol ontmoetingen, inzichten en positieve energie. Machteld Huber, grondlegger van Positieve Gezondheid, schoof aan als tafeldame tijdens de plenaire talkshow, een bijzonder moment dat de waarde van de beweging onderstreepte. Tijdens de diverse workshops werden deelnemers letterlijk in beweging gezet en de middag werd afgesloten met de uitreiking van de WEL Award aan Pauline Geijteman voor haar inspirerende inzet voor Positieve Gezondheid in Flevoland.”
De beweging gaat door!
Met het event sluiten we zes jaar WEL in Flevoland af. Jaren waarin mooie successen zijn behaald en waarin we veel van elkaar hebben geleerd. En hoewel het programma WEL in Flevoland stopt, gaat de beweging verder. De afgelopen jaren is Positieve Gezondheid stevig verankerd in regionale beleidstukken, zorgprocessen, onderwijsprogramma’s en lokale initiatieven.
Partners werken in Flevoland de komende jaren vanuit bestaande structuren verder aan Positieve Gezondheid. Proscoop blijft hier, samen met regionale partners, actief aan bijdragen.
Het Verkennend Gesprek
Samenwerken aan mentale gezondheid binnen het Mentaal Gezondheidsnetwerk (MGN)
In de regio IJssel‑Vecht werken zorg- en welzijnspartners samen aan een fundamentele verandering in de manier waarop mentale vragen worden opgepakt. Niet langer staat de route via diagnose en wachttijd centraal, maar het verhaal, de context en de veerkracht van de inwoner. Het Verkennend Gesprek vormt hierin een belangrijk instrument.
In dit gesprek wordt samen verkend wat iemand nodig heeft om verder te kunnen. Dat gebeurt bij voorkeur met de inwoner en een naaste, aangevuld met professionals uit de ggz en het sociaal domein en, waar passend, een ervaringsdeskundige. Door vanaf het eerste contact breed te kijken, ontstaat sneller duidelijkheid over passende ondersteuning. Dichtbij en afgestemd op de leefwereld van de inwoner.
Van coalitie en Tijdige en Passende Mentale Zorg naar een Mentaal Gezondheidsnetwerk
De samenwerking rond het Verkennend Gesprek vindt haar oorsprong in de regionale coalitie Mentale Gezondheid en het netwerk Tijdige en Passende Mentale Zorg (TPMZ). Wat begon als een gezamenlijke aanpak om wachttijden in de ggz terug te dringen, heeft zich afgelopen jaren ontwikkeld tot een bredere beweging, gericht op mentale gezondheid als gezamenlijke verantwoordelijkheid. Huisartsen, ggz‑instellingen, gemeenten en welzijnsorganisaties werken hierin samen vanuit een gedeelde visie.
Het samenwerken rondom het transformatieplan MGN gaf een extra boost aan deze beweging. Het plan biedt hiervoor de inhoudelijke kaders en financiële ruimte. Doel van het transformatieplan is het realiseren van een samenhangend mentaal gezondheidsnetwerk waarin inwoners sneller passende ondersteuning krijgen, professionals beter en gelijkwaardiger samenwerken en de druk op de specialistische ggz duurzaam wordt verminderd.
De samenwerking binnen het MGN is vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst, waarin afspraken zijn gemaakt over rollen, verantwoordelijkheden en besluitvorming. Hiermee is de beweging van coalitie en TPMZ naar een structureel netwerk formeel geborgd.
De rol van Proscoop
Proscoop ondersteunt deze regionale beweging vanuit een onafhankelijke en verbindende rol. Adviseur Carin de Graaf verbindt partijen, begeleidt het proces van TPMZ naar MGN-netwerk, en werkt vanuit een uitvoerende rol als projectleider. We zetten verkennende gesprekken en consultatie in om gezamenlijke ambities te vertalen naar concrete afspraken, pilots en leerervaringen. Daarbij bewaakt Proscoop de samenhang tussen het transformatieplan, de governance van het MGN en de uitvoering in de praktijk.
Ervaringen uit de praktijk
In de regio is inmiddels ervaring opgedaan met het Verkennend Gesprek. In meerdere gemeenten, waaronder Zwolle, Hardenberg en Steenwijkerland, zijn in 2025 pilots uitgevoerd en verder ontwikkeld. Ook in Kampen, Dalfsen en Zwartewaterland zijn initiatieven gestart, terwijl andere gemeenten zijn aangesloten of zich voorbereiden op implementatie van het Verkennend Gesprek.
Uit de eerste ervaringen blijkt dat een groot deel van de inwoners passende ondersteuning vindt buiten de specialistische ggz, bijvoorbeeld via maatschappelijk werk of ondersteuning vanuit de Wmo. Dit ontlast huisartsen en zorgt ervoor dat specialistische ggz beschikbaar blijft voor mensen met complexe problematiek.
Bijdrage aan het transformatieplan
Het Verkennend Gesprek draagt direct bij aan de kernopgaven van het MGN en het transformatieplan mentale gezondheid. Door gezamenlijk en vroegtijdig te verkennen:
- wordt passende ondersteuning sneller ingezet
- worden onnodige verwijzingen voorkomen
- verbetert de samenwerking tussen zorg en sociaal domein
- blijft specialistische zorg beschikbaar voor wie dat echt nodig heeft
Carin: “Voor professionals betekent dit een andere manier van werken: meer samen, gelijkwaardiger en met oog voor elkaars expertise. Deze aanpak biedt perspectief voor inwoners, professionals en bestuurders en vormt een belangrijke bouwsteen voor een toekomstbestendig Mentaal Gezondheidsnetwerk in de regio IJssel‑Vecht.”
Ketenaanpakken regio Midden-IJssel
Vanuit het Integraal Zorgakkoord (IZA) en Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) zetten zorg- en welzijnsorganisaties gezamenlijk in op passende zorg en het versterken van gezondheid door de beweging van zorg naar preventie te maken en domeinoverstijgend samen te werken.
Rondom preventie komen beide akkoorden samen in de vorm van vijf ketenaanpakken:
Kansrijke Start
Aanpak overgewicht kinderen
Gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) bij overgewicht en obesitas van volwassenen
Sociaal verwijzen (voorheen Welzijn op Recept)
Valpreventie bij ouderen
Vanuit de ketenaanpakken zijn regionale afspraken gemaakt over samenwerking, financiering, monitoren & evalueren etcetera. Proscoop ondersteunt samen met GGD IJsselland op regionaal niveau. De daadwerkelijke organisatie en uitvoering van de ketenaanpakken gebeurt primair lokaal.
Proscoop is projectleider van de ketenaanpakken GLI, Sociaal verwijzen en Valpreventie bij ouderen. GGD IJsselland pakt de ketenaanpakken Kansrijke Start, Aanpak overgewicht kinderen en de preventie-infrastructuur op. Met de samenwerking tussen Proscoop en GGD IJsselland worden de sterke punten en netwerken van beide organisaties optimaal benut.
Basis leggen voor de preventie infrastructuur
In Midden-IJssel is in 2025 de focus gelegd op het daadwerkelijk functioneren van de ketenaanpakken. Daarbij was het essentieel dat bij de inrichting hiervan een goede samenwerking is tussen het zorgdomein en het sociaal domein; en dat er samenhang is tussen de vijf ketenaanpakken onderling. Hiermee wordt de basis gelegd voor de preventie-infrastructuur.
Sociaal verwijzen
Voor Sociaal verwijzen (voorheen Welzijn op Recept) lag de focus in 2025 op het leggen van een stevige basis voor samenwerking en ontwikkeling. Hiervoor zijn de bestaande gegevens rond monitoring in verschillende gemeenten inzichtelijk gemaakt. Ook is er een beknopt monitoringplan ontwikkeld. Daarnaast is regionaal overleg gevoerd met de gemeenten, HCDO en Salland Zorgverzekeringen over ketenafspraken tussen gemeenten en huisartsen. Ook is lokaal de samenwerking tussen huisartsen en het sociaal domein versterkt. Gemeenten hebben contact gelegd met de huisartsen binnen de gemeenten en schaffen Zorgdomein aan of overwegen dit te doen.
Op basis van de eerste uitkomsten van de monitor in het derde kwartaal van 2025 werden verbeterpunten in kaart gebracht, zodat gerichte aanpassingen kunnen worden gedaan. Daarnaast zijn er ketenafspraken vormgegeven met gemeenten en alle huisartsenpraktijken in de regio. Deze stappen zorgen voor een sterkere samenwerking en betere ondersteuning van het lokale zorgproces.
Gecombineerde Leefstijlinterventie
De focus lag hierbij op de verbinding tussen leefstijlcoaches en het sociaal domein. Cliënten die in aanmerking komen voor de Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI) kunnen dan ook worden doorverwezen naar het sociaal domein en andersom. Dit is de eerste stap voor een goed functionerende ketenaanpak. Dit gebeurt in afstemming met de ketenaanpakken Sociaal verwijzen en Kind naar Gezonder Gewicht.
Valpreventie
In de eerste helft van 2025 zijn verdere stappen gezet om valpreventie in de regio goed te laten functioneren. Er is een regionaal aanmeldformulier (door)ontwikkeld voor inwoners en professionals. Er is gewerkt aan duidelijke regionale werkafspraken en aan een regionale oplossing voor ouderen in de hoogste risicogroep om te vallen.
Er is ook gekeken naar het faciliteren van regionale scholingen voor zorgaanbieders en het stimuleren van afstemming tussen gemeenten voor een efficiënte inkoop van valpreventie.
Samen werken aan sterke eerstelijnszorg in kwetsbare wijken
In regio Centraal Gelderland lopen verschillende initiatieven om de eerstelijnszorg te versterken en toegankelijk te houden voor iedereen. Het Arnhems Fonds Achterstandswijken voor Arnhem en omstreken (AFA) ondersteunt huisartspraktijken in sociaal-economisch kwetsbare gebieden. Hier is de zorgvraag vaak complexer en de werklast hoger. Projecten als de gesprekstool ‘Een Ander Gesprek’ (een serious game) en de Spreekuur Ondersteuner Huisarts opleiding helpen zorgverleners om inwoners sneller passende hulp te bieden. De tijd die dit bespaart en kennis die zij opdoen kunnen zij besteden aan complexe zorgvragen.
Van visie naar actie: de uitdagingen van de eerstelijnszorg
Proscoop verzorgt de coördinatie en administratie van het Arnhems Fonds Achterstandswijken voor Arnhem en omstreken. Annelies Diependaal van Zeeland vertelt daarover: “Sterke eerstelijnszorg begint vaak in de wijk. Door samen te werken met het sociaal domein kunnen onder andere huisartsen tijd vrijmaken voor het gesprek met de patiënt, terwijl wijkteams zorgen voor ondersteuning bij praktische en sociale problemen. Zo ontstaat ruimte voor persoonlijke aandacht en zorg die aansluit bij iemands situatie. Het AFA biedt huisartsenpraktijken een subsidiemogelijkheid om overleg met het sociaal domein en wijkgericht werken mogelijk te maken.”
Gesprekstool ter ondersteuning voor huisartspraktijken
Waarom zijn er achterstandsfondsen?
Veerkracht Werkt: Samen en dichtbij bouwen aan mentale gezondheid
In de Achterhoek en De Liemers wordt een belangrijke stap gezet richting een mentaal gezondere regio. Met de officiële goedkeuring van het Integraal Zorgakkoord-transformatieplan ‘Samen en dichtbij bouwen aan mentale gezondheid in de regio’ is de beweging van zorg naar veerkracht definitief in gang gezet. Het plan richt zich op meer preventie en vroegsignalering, snellere ondersteuning dichtbij huis en minder afhankelijkheid van zorg, terwijl specialistische ggz beschikbaar blijft voor wie dat echt nodig heeft.
Van zorg naar veerkracht: een gezamenlijke beweging
Het transformatieplan is het resultaat van een brede regionale samenwerking. Alle twaalf gemeenten van de Achterhoek en De Liemers, huisartsenorganisaties, ggz-aanbieders, welzijnsorganisaties en inloop- en herstelvoorzieningen werken samen aan dezelfde ambitie.
Met een investering van 15,6 miljoen euro wordt ingezet op een samenhangend pakket aan maatregelen, vanuit drie programmalijnen: Mentaal Gezondheidsnetwerk, Welzijn en Herstel en Digitalisering en Technologie.
De rol van Proscoop: verbinden, versnellen en verdiepen
Proscoop is nauw betrokken bij de totstandkoming en uitvoering van het transformatieplan. Adviseur Welmoed Nijboer vervult de rol van transformatieadviseur binnen deze beweging. Vanuit deze positie draagt Proscoop bij aan het verbinden van partijen, het scherp krijgen van gezamenlijke ambities en het vertalen van plannen naar de praktijk.
De kracht van Proscoop zit in de kennis van de regio en van de spelers in zorg en welzijn. Welmoed: “Door de juiste mensen op de juiste positie in de transformatie te plaatsen, maken we ruimte voor verschillende perspectieven en komt de beweging in een stroomversnelling”.
Samen werken aan preventie en nabijheid
Een belangrijk uitgangspunt van het transformatieplan is dat mentale gezondheid niet alleen binnen de zorg wordt georganiseerd. Welzijnsorganisaties, buurtinitiatieven en herstelvoorzieningen spelen een essentiële rol in het ondersteunen van inwoners, zowel voordat er klachten zijn, als tijdens en na een eventuele behandeling. Door deze partijen structureel te verbinden aan huisartsen en ggz-aanbieders, wordt ondersteuning toegankelijker en mensgerichter.
Voor professionals betekent dit een andere manier van samenwerken. Minder vanuit afzonderlijke domeinen, meer vanuit een gedeeld beeld van wat iemand nodig heeft. Voor inwoners betekent het sneller passende hulp, vaak gewoon in de eigen omgeving,” vertelt Welmoed.
Een stevige basis voor de toekomst
De goedkeuring van het transformatieplan markeert een mijlpaal voor de regio. Tegelijkertijd is het geen eindpunt, maar het begin van een gezamenlijke leer- en ontwikkelperiode. De komende jaren wordt stap voor stap gewerkt aan het verder vormgeven van deze beweging, met aandacht voor wat werkt en ruimte om bij te sturen waar nodig.
Het ROS-netwerk: landelijk verbonden, regionaal van waarde
Proscoop maakt deel uit van het ROS-netwerk: een groot, landelijk dekkend non-profit netwerk van Regionale Ondersteuningsstructuren (ROS’en) in Nederland. Binnen dit netwerk werken ROS-organisaties samen aan het versterken van de eerstelijnszorg en de regionale samenwerking tussen zorg, sociaal domein en publieke partners. De kracht van het netwerk zit in de combinatie van landelijke verbinding en regionale nabijheid.
Landelijk netwerk, regionale kracht
Dankzij het landelijk dekkende karakter van het ROS-netwerk kunnen we niet alleen regionaal, maar ook landelijk impact maken. In 2025 is binnen het netwerk kennis en ervaring gebundeld in een aantal gezamenlijke trajecten, waarin landelijke opgaven worden verbonden met de dagelijkse praktijk in regio’s.
Bijdrage aan het Leer- en Verbeternetwerk Eerste Lijn (LeVEL)
Samen bouwen aan één landelijke IZA-monitoringinfrastructuur
Op veel plekken worden eigen data-infrastructuren en dashboards ontwikkeld, bijvoorbeeld rond thema’s als gezond ouder worden en mentale gezondheid. In 2025 hebben het RIVM en het ROS-netwerk het initiatief genomen om kennis over monitoring en evaluatie te bundelen om toe te werken naar een meer samenhangend landelijke IZA monitoringsinfrastructuur.
In het voorjaar van 2026 organiseren RIVM regiobeeld.nl en het ROS-netwerk samen een vijftal regiosessies. Centraal staat de vraag welke gegevens regio’s nodig hebben om hun regioplannen goed te kunnen monitoren. Door regiobeeld.nl – het bestaande informatieplatform met regionale data over gezondheid, zorg en welzijn – beter te laten aansluiten bij de behoeften van regio’s, werken we toe naar een meer samenhangende, landelijke IZA-monitoringinfrastructuur.
Consortiumpartner MOVE
Ook binnen het consortium MOVE (Mechanismen voor Ondersteuning van de Versterking van de Eerste Lijn) speelt het ROS-netwerk een belangrijke rol. Hoewel ROS-organisaties zelf geen onderzoeksinstellingen zijn, vervullen zij een sleutelpositie in de verspreiding en toepassing van kennis. Doordat we de regio’s goed kennen en nauw verbonden zijn met professionals en bestuurders, kunnen wij onderzoeksresultaten vertalen en laten landen in de praktijk.
Binnen MOVE werken we voor communicatie en kennisdeling samen met de academische werkplaatsen huisartsenzorg, Vilans en Movisie. Zo zorgen we ervoor dat kennis niet blijft hangen in onderzoek, maar daadwerkelijk wordt benut door eerstelijnsprofessionals en andere betrokkenen.
Versterking door kennisdeling
Het ROS-netwerk werkt breed aan kennisdeling rond thema’s die in alle regio’s spelen. Elke regio is anders, maar onderwerpen zoals bijvoorbeeld versterking van de eerstelijnszorg, wijkgericht samenwerken, en datagedreven werken zijn overal relevant. Zo zijn er in 2025 praatplaten en een animatie over de RESV, ontwikkeld vanuit Proscoop, landelijk ontsloten via de kennisbank van het ROS-netwerk. Ook kennis over ecosystemisch werken en hulpmiddelen om effectief samen te werken in netwerken wordt via dit platform gedeeld. Daarnaast wisselen regio’s ervaringen uit over transformatieopgaven en het werken in netwerken. Zo zorgen we ervoor dat kennis en ervaring uit de ene regio van waarde zijn voor het hele landelijke netwerk.
Meer over het ROS-netwerk lees op je op www.ros-netwerk.nl.
Contactgegevens
055 – 50 58 610 info@proscoop.nl